De bouwsector staat onder druk om te verduurzamen. Prefab-bouwen kan een belangrijke versneller zijn. De technische oplossingen zijn er, maar de toepassing blijft achter. Volgens Niki Loonen, adviseur duurzaam beton bij TBI en actief binnen het Betonakkoord, ligt de uitdaging niet in de techniek, maar in de organisatie. In dit interview deelt hij zijn visie op de transitie, de rol van prefab, en wat er nodig is om echt in beweging te komen.
Niki Loonen werkt al ruim 25 jaar in de betonsector. Zijn omslag kwam negen jaar geleden, toen hij zich realiseerde hoe groot de impact van beton is op klimaat en mens. “Ik dacht: dit moet anders. En ik geloof dat ik meer kan bijdragen door beton duurzamer te maken dan door ermee te stoppen.”
Volgens Loonen is de sector inmiddels door de eerste bocht van de “S-curve van bewustwording”. “We zijn van onbewust fout naar bewust fout gegaan. Maar dat is nog geen gedragsverandering. Nu moeten we naar bewust goed, en dan begint de echte transitie.” Want echte transitie begint pas wanneer de sector er bewust voor kiest het beter te doen.
Prefab biedt snelheid en efficiency, maar blijft vaak vasthouden aan CEM I. “Onze productieprocessen zijn ingericht op snel ontkisten: ’s ochtends storten, ’s middags uit de mal. Duurzamer beton reageert langzamer, dus dat vraagt om aanpassing van processen, planning of curing.”
Loonen ziet koudwatervrees als een belangrijke rem. “Bij wanden konden we de ontkistingssterkte met tientallen procenten verlagen zonder problemen. Maar het voelt onveilig. Dat vraagt om onderzoek en vertrouwen. Elke producent moet opnieuw ervaren dat beton met een andere samenstelling dezelfde, of zelfs betere, kwaliteit kan leveren.”
Volgens Loonen is verduurzaming een ketenuitdaging. “Grondstofproducent, betonproducent, aannemer, opdrachtgever, investeerder, regelgever, iedereen heeft een rol. Als iedereen bewust een stap zet, versnelt de S-curve.”
Hij pleit voor meer regie en lef vanuit opdrachtgevers. “Als je als opdrachtgever geen twee weken extra bouwtijd accepteert, dan krijg je gewoon CEM I. En als je als bouwer zegt: ‘gebruik maar de norm in plaats van de richtlijn’, dan verandert er niets.”
De duurzame alternatieven zijn er en ze zijn divers genoeg. “We zien innovaties met gecalcineerde klei, vulkanisch gesteente, olivijn, en blends van verschillende bindmiddelen. Wat uiteindelijk de standaard wordt, weet niemand. Maar de beweging is gaande.”
Ecocem speelt hierin een actieve rol door technologieën te ontwikkelen die direct toepasbaar zijn binnen bestaande productieprocessen, een cruciale factor voor schaalbare en betaalbare verduurzaming.
Loonen benadrukt dat de kosten van beton relatief laag zijn binnen het totaal van een bouwproject. “Als je de impact van beton wilt halveren, dan moet je misschien één procent meer investeren. Dat is een reële afweging.”
De ETS-regeling (Emissions Trading System) speelt een belangrijke rol. “De cementindustrie beweegt in het tempo dat ETS van ze vraagt, niet in het tempo dat technisch mogelijk is. Zodra hun producten onbetaalbaar worden door ETS, krijgen alternatieven een kans.”
Volgens Loonen is ETS een harde stok achter de deur. “Zolang producenten onder de ETS-grens blijven, verandert er weinig. Maar de gratis emissierechten nemen af. Versnelling is onvermijdelijk.”
Loonen is realistisch over de tijd die nodig is. “We hebben vijf tot tien jaar nodig om echt op schaal te komen. Dat vraagt om investeringen, pilots en samenwerking.”
Zijn oproep aan prefab producenten is helder: “Wat je al kunt doen zonder prijsverhoging, doe dat meteen. En wat duurder is, bied dat aan als niche. Daag de markt uit. Er zijn opdrachtgevers die het willen kopen.”
“De tijd om te praten is voorbij. We moeten gaan doen. En dat begint bij het aanbieden van duurzaam beton. Laat de klant maar kiezen, maar maak die keuze wél mogelijk.”
Als kennispartner in deze transitie ondersteunt Ecocem de sector met technologie, expertise en samenwerking. Want alleen samen kunnen we de stap zetten van bewustwording naar daadwerkelijke verandering.
Thies van der Wal over prefab, beton en systeemdenken. Verduurzaming van de bouw vraagt om meer dan losse projecten of pilots. “Per project werken is geen industrie. Dat verandert het systeem niet.”
Thijs Huijsmans over verduurzaming in de bouw; Volgens Thijs Huijsmans, programmamanager duurzaamheid bij Heijmans, vraagt verduurzaming meer dan losse maatregelen. “Je moet kiezen waar je impact maakt en zorgen dat duurzame keuzes onderdeel worden van hoe een organisatie dagelijks werkt.”
